Vì sao ngủ trưa thường hay bị giật mình và cách khắc phục hiệu quả

Ngủ trưa là khoảng thời gian quan trọng giúp bạn nạp lại năng lượng, phục hồi sức khỏe và tăng sự tập trung cho nửa ngày còn lại. Tuy nhiên, nhiều người thường gặp phải tình trạng giật mình khi ngủ trưa – hiện tượng khiến giấc ngủ bị gián đoạn, gây mệt mỏi và khó chịu. Vậy tại sao hiện tượng này lại xảy ra? Và làm thế nào để hạn chế giật mình khi ngủ trưa một cách hiệu quả nhất? Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết nguyên nhân và gợi ý các biện pháp phòng tránh thuận lợi cho giấc ngủ của bạn.

Hiện tượng giật mình khi ngủ trưa là gì?

Theo các nghiên cứu, khoảng 70% dân số thế giới từng ít nhất một lần gặp phải hiện tượng giật mình khi ngủ, đặc biệt là giấc ngủ ngắn buổi trưa. Đây không phải là một chứng bệnh hay rối loạn thần kinh, mà chỉ là sự co giật cơ bắp bất ngờ xuất hiện trong giai đoạn đầu tiên của giấc ngủ.

"Giật mình khi ngủ thường đi kèm với cảm giác hụt hẫng, bất an, như thể bạn đang rơi tự do trong lúc ngủ."

Ở giai đoạn đầu của giấc ngủ, nhịp thở và nhịp tim chậm lại. Tuy nhiên, nếu bạn rơi vào trạng thái quá mệt mỏi hoặc căng thẳng nghiêm trọng, não bộ có thể chuyển giai đoạn quá nhanh hoặc phản ứng đặc biệt với các tín hiệu hóa học, dẫn đến hiện tượng giật mình. Mức độ giật mình ở mỗi người có thể khác nhau, từ rất nhẹ đến mức khiến bạn tỉnh giấc đột ngột.

Những nguyên nhân phổ biến khiến bạn dễ giật mình khi ngủ trưa

Hiểu rõ nguyên nhân là bước quan trọng để phòng tránh hiệu quả hiện tượng này. Dưới đây là một số lý do được khoa học và chuyên gia sức khỏe công nhận:

• Ngủ sai tư thế:Tư thế ngủ ảnh hưởng trực tiếp đến sự thư giãn của cơ thể và hệ thần kinh. Ngủ sai tư thế khiến não bộ hiểu lầm rằng bạn đang gặp nguy hiểm, khiến giấc ngủ không sâu, dễ bị giật mình hoặc tỉnh giấc giữa chừng. Ngoài ra, tư thế không đúng còn gây ra các vấn đề như đau cổ, đau lưng, khó thở, thậm chí ngưng thở khi ngủ, chuột rút cơ bắp, đau đầu hay ợ nóng.
• Tâm lý căng thẳng, stress:Những áp lực công việc, lo lắng kéo dài gây kích thích hệ thần kinh trung ương, khiến não bộ khó đi vào trạng thái thư giãn khi ngủ. Người bị stress thường dễ gặp phải hiện tượng giật mình và khó ngủ sâu về đêm.
• Uống quá nhiều cà phê hoặc các thức uống chứa caffein:Caffeine là chất kích thích làm tăng hoạt động thần kinh, gây mất cân bằng giấc ngủ. Nếu sử dụng cà phê hoặc trà xanh vào buổi chiều, đặc biệt sau bữa trưa, nồng độ còn lại trong cơ thể sẽ giữ nguyên tác dụng gây khó ngủ và dễ bị giật mình khi ngủ trưa hoặc ngủ đêm.

• Thiếu hụt canxi:Canxi không chỉ quan trọng với xương răng mà còn giúp hệ thần kinh hoạt động ổn định và kiểm soát co thắt cơ bắp, nhịp tim. Khi thiếu hụt canxi, cơ thể dễ bị co giật cơ dẫn đến tình trạng giật mình đột ngột.

Cách phòng tránh hiện tượng giật mình khi ngủ trưa hiệu quả

Để xây dựng giấc ngủ trưa chất lượng và tránh giật mình, bạn có thể áp dụng một số lời khuyên dưới đây:

• Điều chỉnh tư thế ngủ phù hợp:Chuyên gia khuyên nên ngủ nằm nghiêng một bên hoặc nằm ngửa với lưng thẳng và kê gối vừa phải để bảo vệ cột sống, tránh các tư thế gây đau nhức hay khó thở. Ngoài ra, lựa chọn đệm ngủ êm ái, hỗ trợ tốt cũng góp phần cải thiện chất lượng giấc ngủ và hạn chế giật mình.
• Giảm thiểu căng thẳng, giữ tâm lý thoải mái:Để xoa dịu thần kinh và loại bỏ áp lực, bạn có thể thực hiện các hoạt động như đi dạo ngoài trời, nghe nhạc nhẹ, thiền định hoặc tập các bài thở sâu trước khi ngủ trưa. Đồng thời, nên sắp xếp công việc hợp lý và xen kẽ khoảng thời gian nghỉ ngơi trong ngày.
• Hạn chế tiêu thụ caffein trước giờ ngủ trưa:Nên tránh uống cà phê, trà hoặc các đồ uống kích thích ít nhất 4-6 tiếng trước khi ngủ để không làm gián đoạn giấc ngủ và gây giật mình.
• Bổ sung dưỡng chất cần thiết, đặc biệt là canxi:Chế độ ăn uống cân bằng, giàu canxi và magie sẽ giúp hệ thần kinh và cơ bắp hoạt động ổn định hơn. Bạn nên tăng cường các thực phẩm như sữa, các loại hạt, rau xanh và trái cây tươi. Ngoài ra, uống đủ nước và bổ sung nước ép từ dưa hấu, chuối cũng rất có lợi cho giấc ngủ.

"Chú trọng vào thói quen sinh hoạt và chế độ ăn uống sẽ là chìa khóa giúp bạn giảm thiểu hiện tượng giật mình và tận hưởng giấc ngủ trưa sâu, trọn vẹn."

Giải thích chi tiết hơn về nguyên nhân và cách khắc phục

Hiện tượng giật mình khi ngủ trưa còn được gọi là “sự co thắt giật cơ bất ngờ” (hypnic jerk). Nguyên nhân xuất phát từ nhiều yếu tố tác động đến hệ thần kinh và thể chất bạn:

1. Thói quen ngủ không đều đặn: Thường xuyên thay đổi giờ giấc, hoặc không đảm bảo giấc ngủ đủ, cơ thể và não bộ sẽ hoạt động thiếu đồng bộ, dẫn đến phản ứng giật mình.
2. Môi trường ngủ không thoải mái: Âm thanh ồn ào, ánh sáng chói, nhiệt độ quá nóng hoặc lạnh đều khiến giấc ngủ bị ảnh hưởng và hình thành giật mình.
3. Sử dụng thiết bị điện tử: Ánh sáng xanh từ điện thoại, máy tính bảng làm giảm hormone melatonin gây buồn ngủ, khiến não bộ bị kích thích và dễ bị giật mình khi ngủ.

Để khắc phục hoàn toàn giật mình khi ngủ trưa, bạn nên áp dụng các biện pháp tổng hợp:

• Thiết lập thói quen ngủ đều đặn, cố định giờ ngủ trưa và ngủ đủ từ 20-30 phút, tránh ngủ quá dài gây rối loạn nhịp sinh học.
• Tạo môi trường ngủ yên tĩnh, tối mát và thoáng đãng, tránh tiếng ồn hoặc ánh sáng mạnh gây giật mình.
• Hạn chế dùng thiết bị điện tử ít nhất 1 giờ trước khi ngủ để não bộ được thư giãn tốt nhất.
• Thực hiện các bài tập thể dục nhẹ, vận động cơ thể thường xuyên để tăng cường tuần hoàn và thư giãn hệ thần kinh.

Lời khuyên

Khuyến nghị bạn nên ưu tiên chăm sóc sức khỏe toàn diện bằng cách:

• Bổ sung các thực phẩm chức năng hỗ trợ giấc ngủ như viên uống chứa canxi, magie, vitamin nhóm B giúp hệ thần kinh ổn định và giảm co thắt cơ.
• Tham khảo ý kiến chuyên gia y tế khi hiện tượng giật mình kèm theo các dấu hiệu như mất ngủ, mệt mỏi kéo dài hoặc căng thẳng tinh thần nghiêm trọng.
• Sử dụng các sản phẩm hỗ trợ thư giãn như tinh dầu thiên nhiên (lavender, oải hương), trà thảo mộc giúp cải thiện chất lượng giấc ngủ tự nhiên.
• Chú ý kiểm tra sức khỏe định kỳ để phát hiện sớm các bệnh lý tiềm ẩn ảnh hưởng đến giấc ngủ.

5 Câu hỏi thường gặp (FAQ)

1. Giật mình khi ngủ trưa có phải là dấu hiệu của bệnh lý nghiêm trọng không?Không. Hiện tượng giật mình khi ngủ trưa thường là phản ứng sinh lý bình thường và không phải bệnh lý. Tuy nhiên nếu xảy ra thường xuyên kèm theo mất ngủ hoặc mệt mỏi kéo dài nên tham khảo ý kiến bác sĩ.
2. Ngủ trưa bao lâu là tốt nhất để tránh bị giật mình?Thời gian ngủ trưa lý tưởng là từ 20-30 phút, giúp phục hồi năng lượng mà không gây rối loạn giai đoạn ngủ sâu, giảm nguy cơ giật mình.
3. Uống cà phê buổi sáng có ảnh hưởng đến giật mình khi ngủ trưa không?Cà phê buổi sáng thường không ảnh hưởng nhiều nếu bạn ngủ trưa vào thời điểm cách xa 4-6 tiếng. Uống cà phê gần giờ ngủ trưa mới gây kích thích gây giật mình.
4. Làm sao để xử lý khi bị giật mình giữa giấc ngủ trưa?Bạn nên thở sâu, thư giãn cơ thể, cố gắng đi vào giấc ngủ trở lại thay vì bực tức hay lo lắng, vì tâm trạng căng thẳng càng làm tình trạng nghiêm trọng hơn.
5. Có thực phẩm nào giúp hạn chế giật mình khi ngủ không?Các thực phẩm giàu canxi, magie như sữa, rau xanh, hạt điều, yến mạch, chuối rất có lợi cho hệ thần kinh và hỗ trợ giấc ngủ an toàn, giảm giật mình.

Nguồn tham khảo: Tổng hợp

Xin lưu ý: Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Độc giả vui lòng liên hệ với Bác sĩ, Dược sĩ hoặc chuyên viên y tế để được tư vấn cụ thể và chính xác nhất.